Czym jest psychoterapia i dlaczego działa?

Psychoterapia niesie pomoc ludziom borykającym się z różnymi trudnościami emocjonalnymi. Stanowi także element leczenia psychiatrycznego. Odpowiednio dobrana psychoterapia może pomóc w kontrolowaniu niepokojących objawów, a nawet całkowitym ich wyeliminowaniu. Poprawia funkcjonowanie, poprawia samopoczucie, prowadzi do uzdrowienia.

Psychoterapia – czym jest?

Psychoterapia w sposób intencjonalny oddziałuje na ludzką psychikę. Korzysta w tym celu z odpowiednich narzędzi i technik psychologicznych. Ich zadaniem jest szukanie sposobów, które wywołują pożądane zmiany w funkcjonowaniu danej osoby. Podstawą każdej psychoterapii jest stworzenie relacji pomiędzy terapeutą a pacjentem. Ma ona określony charakter i ramy, poza które nie może wychodzić. Choć często uważa się, że psychoterapia zbliżona jest do relacji przypominającej rozmowy z dobrą przyjaciółką, jest to całkowicie mylny pogląd.

Relacja pomiędzy pacjentem a psychoterapeutą ma charakter profesjonalny i niesymetryczny. To swego rodzaju spotkanie dwóch ekspertów. Jeden doskonale zna problem, drugi zaś zna metody i narzędzia, które pozwalają na jego rozwiązanie. Wspólne osiąganie zamierzonych zmian w sferze psychiki może stanowić remedium dla konkretnych zaburzeń, ale nie tylko. To również sposób na podniesienie ogólnych kompetencji emocjonalnych i szeroko pojęty rozwój osobisty.

Psychoterapeuta – kim jest?

Psychoterapię prowadzić może wyłącznie osoba posiadająca odpowiednie umiejętności oraz kwalifikacje. Szkolenie przyszłego psychoterapeuty trwa kilka lat i odbywa się zwykle w ramach studiów podyplomowych. Dedykowane są one przede wszystkim psychologom, psychiatrom i pedagogom. W trakcie ich trwania, przyszły psychoterapeuta jest zobowiązany samemu poddać się psychoterapii, co jest swego rodzaju przygotowaniem do pracy. Praktyka ta pozwala na kształcenie umiejętności wczuwania się w sytuację przyszłych pacjentów i ułatwia lepsze rozumienie ich problemów. W toku nauki, osoba studiująca psychoterapię, zwykle odnajduje obszar, w którym chce się specjalizować. Może to być np. terapia uzależnień, terapia dziecięca, terapia grupowa lub rodzinna.

Psychoterapia – najpopularniejsze rodzaje i metody

Istnieje wiele metod prowadzenia psychoterapii. Każda z nich ma nieco inne podstawy teoretyczne i sprawdza się w określonych sytuacjach. Do najpopularniejszych nurtów psychoterapii należą:

  • Terapia poznawczo-behawioralna – To jeden z najlepiej przebadanych rodzajów psychoterapii. Jest nastawiona na odnajdywanie sposobów radzenia sobie z konkretnymi problemami tu i teraz. Zakłada, że nieprawidłowości w zachowaniu ludzkim to wynik wyuczenia reakcji na bodźce. Uczy zatem zmian postępowania w konkretnych sytuacjach, przestraja sposób myślenia. Terapia poznawczo-behawioralna jest szczególnie przydatna i skuteczna w przypadku pacjentów cierpiących na stany depresyjne, lęki oraz zaburzenia osobowości.
  • Terapia psychodynamiczna – w dużej mierze opiera się o psychoanalizę, której twórcą był Zygmunt Freud. Zgodnie z jej założeniami, dyskomfort psychiczny, lęki czy zaburzenia osobowości są wynikiem głęboko zakorzenionych konfliktów psychologicznych. Rolą terapeuty jest ułatwienie pacjentowi odnalezienia drogi do przyczyn i mechanizmów zaburzeń w jego funkcjonowaniu. Przepracowanie tego, co trudne i bardzo często nienazwane, stanowi meritum terapii psychodynamicznej. Ma ona zwykle charakter długoterminowy i dedykowana jest zwłaszcza osobom walczącym z uzależnieniami czy odczuwającym przewlekły smutek oraz nieszczęście.
  • Terapia gestalt – skupia się na podnoszeniu samoświadomości pacjenta, kierując go na odnajdywanie wewnętrznej siły pozwalającej rozwiązywać problemy. Poprzez poznawanie prawdziwego, często ukrytego potencjału, pozwala na zmianę obrazu samego siebie, poprawę samooceny i osiągnięcie wewnętrznej harmonii. Terapia gestalt ukierunkowana jest na sposoby uczące czerpania radości z życia. Jest owocna w szczególności, gdy chcemy poprawić jakość życia ze samym sobą, złagodzić wewnętrzne konflikty, znieść ograniczenia powstające w głowie.

Czy psychoterapia działa?

Badania pokazują, że większość osób, które poodejmują psychoterapię, odczuwa ulgę w postaci łagodzenia uporczywych objawów i jest w stanie lepiej funkcjonować. Około 75% procent z nich odnosi wymierne korzyści. Wykazano, że psychoterapia wpływa pozytywnie na emocje i zachowania oraz wiąże się z korzystnymi zmianami w mózgu i całym ciele. Przekłada się to na ogólne podniesienie sprawności umysłowo-fizycznej, ograniczenie problemów zdrowotnych i wzrost satysfakcji z życia i pracy. Dzięki zastosowaniu technik obrazowania mózgu naukowcy byli w stanie zobaczyć zmiany w mózgu po przejściu psychoterapii. Liczne badania wykazały, że w przypadku osób z chorobami psychicznymi (w tym depresją, zaburzeniami lękowymi, zespołem stresu pourazowego i innymi stanami), zmiany w mózgu wynikające z psychoterapii były podobne do zmian wynikających z leczenia.

Psychoterapia – przy jakich dolegliwościach?

Warto uzmysłowić sobie, że psychoterapia to „silne narzędzie” i jej zastosowanie jest naprawdę wszechstronne. Służy nie tylko pacjentom cierpiącym na depresje, lęki, fobie czy nerwice. To także ogromne wsparcie przy wielu różnych dolegliwościach, których występowanie ma bezpośredni wpływ na stan psychiki. Pacjentami odwiedzającymi gabinet psychoterapeuty są bardzo często osoby chore na nadciśnienie, chroniczne bóle głowy czy też nowotwory. Terapia może bowiem wpłynąć na podejście pacjenta do choroby i usprawnić proces leczenia. Nie jest tajemnicą, że stan psychiczny ma bardzo duże znaczenie w powrocie do zdrowia, zwłaszcza w przypadku pacjentów onkologicznych. Poza tym psychoterapia to wsparcie w kryzysowych momentach życia jak śmierć bliskich osób, wypadki, utrata pracy, rozwód.

Warto pamiętać, że aby odnieść jak najlepsze efekty podjętej psychoterapii, należy szczegółowo stosować się do zaleceń terapeuty i nie pozostawać biernym. Jest to wspólny wysiłek, wymaga wzajemnej otwartości i stawiania „małych kroczków” zgodnie z założonym planem leczenia.

Bibliografia:

  1. American Psychological Association. Understanding psychotherapy and how it works. 2016. http://www.apa.org/helpcenter/understanding-psychotherapy.aspx
  2. Karlsson, H. How Psychotherapy changes the Brain. Psychiatric Times. 2011.