Tlenoterapia hiperbaryczna – co warto wiedzieć?

Tlenoterapia hiperbaryczna to metoda o szerokim zastosowaniu w leczeniu wielu różnych dolegliwości. W Polsce nadal jest jednak mało znana, dlatego warto przyjrzeć się jej bliżej i poznać korzyści płynące z jej stosowania.

Terapia hiperbaryczna – co to takiego?

Tlenoterapia hiperbaryczna zwana także hiperbarią tlenową (ang. hyperbaric oxygenation – HBO) polega na stosowaniu tlenu pod wysokim ciśnieniem 3 atmosfer. W tym celu wykorzystywana jest specjalnie skonstruowana komora ciśnieniowa. Badania naukowe potwierdziły, że poddawanie pacjenta działaniu tlenem hiperbarycznym prowadzi do szeregu korzystnych zmian na różnych płaszczyznach. Wyższe od atmosferycznego ciśnienie sprawia, że tlen przedostaje się przez tkanki. Trafia do miejsc, do których normalnie nie ma możliwości przeniknąć.

Na co pomaga komora hiperbaryczna?

W trakcie zabiegu w komorze hiperbarycznej do krwiobiegu dostaje się nawet kilkukrotnie więcej tlenu niż uzyskujemy z wdychanego powietrza. Fachowo mówiąc: saturacja, czyli wskaźnik nasycenia hemoglobiny krwi obwodowej tlenem, wzrasta. Poza tym tlen w warunkach hiperbarycznych transportowany jest do komórek organizmu nie tylko poprzez hemoglobinę, ale również w formie rozpuszczonej w osoczu krwi. Ma to kolosalny wpływ na cały organizm, w tym także te jego elementy, które nie są ukrwione!

Zwiększone stężenie tlenu stymuluje komórki do wzrostu i naprawy (np. komórki naskórka, szpiku kostnego, naczyń krwionośnych). Jak wykazano, tlen z komory hiperbarycznej może mieć wpływ na wspomaganie leczenia trudno gojących się ran, zakażeń tkanek miękkich, miejsc dotkniętych kontuzjami czy poparzeniami. Zakres wskazań do stosowania terapii hiperbarycznej jest całkiem szeroki. Wiąże się to z wywoływaniem zmian stricte fizycznych ale i tych na poziomie biochemicznym.

Komora hiperbaryczna – wskazania

Lista wskazań do stosowania tlenoterapii hiperbarycznej jest całkiem długa. Bez wątpienia kojarzy się ją przede wszystkim z łagodzeniem objawów zatrucia czadem. Terapia hiperbaryczna bowiem z oczywistych względów, pozwala na szybką eliminację z organizmu toksycznego tlenku węgla. Inne, możliwe wskazania to:

  • Urazy wielonarządowe;
  • Oparzenia termiczne;
  • Martwicze zakażenia tkanek miękkich;
  • Choroby o charakterze neurologicznym, jak np. choroba Alzheimera, choroba Parkinsona, autyzm, ADHD, mózgowe porażenie dziecięce;
  • Choroby z autoagresji;
  • Choroby układu sercowo-naczyniowego: nadciśnienie, miażdżyca;
  • Cukrzyca;
  • Stany po przeszczepach narządów w celu zapobiegnięcia ich odrzuceniu;
  • Choroba dekompresyjna;
  • Nagła głuchota;
  • Otyłość;
  • Migreny;
  • Wrodzona sferocytoza.

W przypadku ciężkich i nagłych stanów bezwzględnym warunkiem efektywnego leczenia jest odpowiednio szybkie podjęcie tlenoterapii hiperbarycznej. Konieczny jest natychmiastowy transport chorego do specjalistycznych ośrodków, najlepiej w czasie 3-5 godzin od pojawienia się pierwszych objawów. W stanach nie wymagających szybkiej interwencji, rozpoczęcie leczenia hiperbarią tlenową powinno być poprzedzone odpowiednią konsultacją, ponieważ istnieje także szereg przeciwwskazań do jej stosowania.

Terapia hiperbaryczna – przeciwwskazania

Najważniejszym, bezwzględnym przeciwwskazaniem do stosowania tlenoterapii hiperbarycznej jest odma opłucnowa oraz chemioterapia prowadzona z wykorzystaniem doksorubicyny, bleomycyny, cisplatyny czy disufiramu. Kolejne, mniej poważne czynniki wykluczające to: zabiegi przebyte w niedawnym czasie zabiegi operacyjne w obrębie klatki piersiowej lub uszu, rozedma płuc, ciąża, lęk przed zamknięciem w małych pomieszczeniach, gorączka, padaczka.

W przypadku niektórych pacjentów działanie komory hiperbarycznej może generować nieprzyjemne doznania, całkiem podobne tym, które towarzyszą chorobie lokomocyjnej czy podróży samolotem (mdłości i wymioty, zatykanie uszu, zawroty głowy).

Jak wygląda zabieg w komorze hiperbarycznej?

Zabieg w komorze hiperbarycznej jest całkowicie bezbolesny i polega wyłącznie na wdychaniu tlenu pod zwiększonym ciśnieniem. Zwykle przebiega kilkuetapowo. Składa się z trzech 20-minutowych cykli oddychania tlenem pod zwiększonym ciśnieniem, które rozdzielają 5-minutowe przerwy na oddychanie powietrzem. Typowy procedura tlenoterapii hiperbarycznej trwa zatem ok. 60 minut. Zabieg obejmuje również dwa dziesięciominutowe okresy kompresji oraz dekompresji, w trakcie których chorzy oddychają powietrzem. Okresy te poprzedzają i kończą zabieg w komorze hiperbarycznej.

Terapia hiperbaryczna – jak się przygotować?

Terapia hiperbaryczna nie wymaga szczególnego przygotowania. W dniu zabiegu należy jednak unikać spożywania alkoholu i napojów gazowanych. Na 2-3 godziny przed rozpoczęciem zabiegu zaleca się spożyć lekki posiłek. Bezpośrednio przed rozpoczęciem tlenoterapii pacjent proszony jest o skorzystanie z toalety, zdjęcie zegarka i innej biżuterii.

Bibliografia:

http://www.medrodzinna.pl/wp-content/uploads/2017/02/mr_2016_217-222.pdf