Trauma, trudne relacje i ich wpływ na zdrowie fizyczne

W życiu każdego z nas mogą pojawić się trudne wydarzenia, które będą miały wpływ na nasze funkcjonowanie. Traumy, silny stres a także trudne relacje, w których tkwimy negatywnie odbijają się na naszym zdrowiu psychicznym. To jednak nie wszystko. Musimy bowiem mieć świadomość, że ciężkie chwile, które przeżywamy nie pozostają bez wpływu również na nasze zdrowie fizyczne. Do czego mogą doprowadzić?

Większość z nas niejednokrotnie spotkała się z pojęciem traumy. Nie da się jednak ukryć, że często używane jest ono na wyrost w odniesieniu do sytuacji, które nie noszą takich znamion. Trauma jest bowiem niczym innym jak stanem psychicznym, który prowadzi do głębokich zmian w funkcjonowaniu człowieka. Jest to stan, który wywołany jest przez zdarzenia zagrażające naszemu życiu, zdrowiu i bezpieczeństwu.
W tym miejscu warto wspomnieć również o pojęciu sensora traumatycznego, czyli czynnika, który może (choć nie musi) doprowadzić do wystąpienia problemów natury psychicznej. Co ważne, w przypadku sensora traumatycznego nie musimy być osobą dotkniętą danym zdarzeniem – wystarczy, że będziemy jego świadkiem.

To właśnie dlatego aż 80% ludzkości jest narażona na kontakt z sensorem traumatycznym. Nie wszystkie z tych osób będą jednak dotknięte traumą, choć ich doświadczenia są trudne i powodujące stres i reakcje psychiczne oraz fizyczne.

Z czym wiąże się przeżycie trudnego, nienaturalnego wydarzenia?

W sytuacji, w której stykamy się z sensorem traumatycznym nasz organizm uruchamia naturalne reakcje obronne, które mają nam pomóc w radzeniu sobie z sytuacją, która była naszym udziałem. Mowa tu między innymi o pobudzeniu, odczuwaniu lęku, poczuciu nierealności, jak również o objawach fizycznych takich jak np. omdlenia, ból brzucha czy biegunka. Zazwyczaj ich nasilenie zmniejsza się z upływem czasu a po ok. 8-48 godzinach od zdarzenia jesteśmy w stanie uspokoić się i zacząć normalnie funkcjonować.

Niestety, nie zawsze wygląda to w ten sposób. Spora część osób, które mają do czynienia z sensorem traumatycznym odczuwa dolegliwości i zmiany w swoim zachowaniu przez znacznie dłuższy czas. Co więcej, przybierają one różne formy – zarówno objawów typowo psychicznych, jak i zaburzeń psychosomatycznych. Jeśli stan ten trwa dłużej niż dwa dni możemy mówić o ostrym zaburzeniu stresowym.

Objawy psychiczne

Ostre zaburzenie stresowe to przede wszystkim szereg odczuć, które (choć całkowicie naturalne) powinny z biegiem czasu zostać wyciszone. Osoba dotknięta tym zaburzeniem odczuwa lęk i niepokój, bardzo często zmaga się z nadmiernym pobudzeniem, gniewem i poirytowaniem. Paradoksalnie może jednak odczuwać również znaczne obniżenie nastroju, przygnębienie, poczucie winy i niemocy. Utrzymujące się reakcje naszej psychiki mogą przyczynić się do rozwoju depresji oraz innych chorób psychicznych, szczególnie jeśli jesteśm na nie narażeni (np. ze względu na obciążenia genetyczne).

W jaki sposób trauma może wpływać na zdrowie fizyczne?

Myli się ten, kto uważa, że traumatyczne wydarzenia wpływają jedynie na zdrowie psychiczne. Nie od dziś wiadomo, że nasz organizm tworzy całość a więc to, co wpływa na naszą psychikę nie pozostaje bez znaczenia dla naszego ciała.

Dlatego też u osób, które zmagają się z trudnymi doświadczeniami niejednokrotnie mają również problem z zaburzeniami psychosomatycznymi.

Co kryje się pod tym pojęciem? Jest to szereg dolegliwości i schorzeń, które choć nie mają fizycznego podłoża są odczuwane przez osobę, która przebyła trudne doświadczenie lub funkcjonuje w stanie permanentnego stresu.

Jakie dolegliwości może odczuwać ktoś, kto miał do czynienia z sensorem traumatycznym? Są to między innymi:

• bóle głowy,

• bezsenność,

• problemy z trawieniem,

• problemy z kręgosłupem i układem nerwowym,

• zespół jelita drażliwego,

• nasilony zespół napięcia przedmiesiączkowego.

Zmniejszenie tych problemów i dolegliwości często nie jest możliwe wyłącznie za pomocą leczenia, które się na nich skupia. Niezbędne jest bowiem kompleksowe działanie a więc zajęcie się stanem psychicznym osoby po traumatycznych doświadczeniach.

PTSD – zespół stresu pourazowego – czym jest?

Na szczególną uwagę zasługuje zespół stresu pourazowego czyli PSTD. To zaburzenie psychiczne, które może dotykać zarówno osób, które doświadczyły traumatycznego zdarzenia, jak i tych, które były jego świadkami. PTSD dotyka osoby, które przeżyły zdarzenia takie jak:

• klęska żywiołowa,

• działania wojenne,

• zamach terrorystyczny,

• gwałt, napaść, pobicie,

• poważny wypadek.

Zespół stresu pourazowego to stan, w którym osoba dotknięta sensorem traumatycznym nie wykorzystuje naturalnych mechanizmów służących radzeniu sobie z trudnym doświadczeniem. Wskutek tego, mimo upływu czasu nie jest w stanie normalnie funkcjonować. Wciąż powracają do niej wspomnienia dotyczące traumatycznego wydarzenia, często w postaci snów, nawracających myśli czy skojarzeń.
PTSD nie pozostaje również bez wpływu na zdrowie fizyczne osoby dotknięte tym zespołem. Bardzo często odczuwają one zaburzenia akcji serca, trudności z zasypianiem, uczucie dyskomfortu, “zimne poty”, duszność. O występowaniu zespołu stresu pourazowego możemy mówić w przypadku gdy mamy do czynienia z przedłużającymi się (trwającymi ponad miesiąc) zmianami zaburzającymi codzienne funkcjonowanie, relacje z bliskimi czy zmianą cech osobowości. W przypadku zespołu stresu pourazowego niezwykle ważne jest jak najwcześniejsze rozpoczęcie leczenia. Im dłużej dana osoba zmaga się z jego objawami tym bardziej mogą się one nasilać.

Czy związki i relacje mogą wpływać na zdrowie fizyczne?

Warto również wspomnieć o tym, że nie tylko nagłe i nieprzewidziane dramatyczne zdarzenia w naszym życiu mogą mieć wpływ na nasze zdrowie. Problemem jest również trwanie w szkodliwej, toksycznej relacji. Związki, w których pojawia się przemoc, uzależnienia, oszustwa i zdrady oraz inne nadużycia może mieć wpływ zarówno na naszą psychikę jak i zdrowie fizyczne.
Trudna relacja wiąże się z trwaniem w ciągłym stresie. Osoba w takiej sytuacji odczuwać może lęk, poczucie zagrożenia i niższości. Wszystko to może doprowadzić do rozwoju depresji. Osoby będące w takich relacjach często odczuwają również dolegliwości psychosomatyczne. Permanentny stres powoduje bezsenność, bóle żołądka, problemy odżywiania, arytmię serca oraz wpływa na wygląd zewnętrzny. Częste objawy to zmęczona, szara cera czy wypadanie włosów. Co więcej, osoby będące w trudnych relacjach są znacznie bardziej narażone na uzależnienia.

Jak pomóc osobie w trudnej sytuacji?

Jeśli mamy do czynienia z osobą, która zmaga się z wyżej wymienionymi problemami lub sami jesteśmy nimi dotknięci musimy mieć świadomość, że konieczne będzie skorzystanie z pomocy specjalistów, dzięki którym nasze odczucia i stan zdrowia powrócą do normy.
Leczenie może opierać się na przyjmowaniu środków farmakologicznych, których celem jest wyciszenie oraz regulacja procesów neuroprzekaźnictwa. Warto jednak mieć świadomość, że opieranie się wyłącznie na lekach może nie przynieść oczekiwanej, trwałej poprawy. Dlatego też niezwykle ważna jest również psychoterapia, która pozwala przepracować problem, nauczyć się prawidłowych reakcji na stres oraz lęk.

Czy o traumatycznych wydarzeniach i relacjach da się zapomnieć?

To pytanie, które często zadają sobie osoby, których bliscy przeżyli trudne, traumatyczne doświadczenia. Niestety, zarówno leczenie farmakologiczne, jak i dobrze przeprowadzona psychoterapia nie sprawią, że trudne sytuacje w naszym życiu ulegną zapomnieniu a my będziemy mogli całkowicie się od nich uwolnić.

Na szczęście, nie oznacza to braku możliwości powrotu do normalnego, szczęśliwego życia. Osoby, które skorzystały z pomocy i dopasowanego do ich przypadku leczenia często odczuwają znaczną poprawę samopoczucia. Choć sensor traumatyczny na zawsze pozostaje w ich pamięci są w stanie zaakceptować go jako przeszłość, nie odczuwać lęku na jego wspomnienie oraz prowadzić normalną, codzienną aktywność.

Podsumowując, nienaturalne, zagrażające nam wydarzenia zawsze będą wywoływać ostry stres – to całkowicie normalne. O ile z biegiem czasu jesteśmy w stanie uspokoić się, nie odczuwamy negatywnych objawów psychicznych a nasze ciało nie cierpi z powodu dolegliwości mogących wynikać ze stresu – wszystko jest w porządku.

Jeśli jednak stan złego samopoczucia przedłuża się, nie jesteśmy w stanie “dojść do siebie” warto poszukać profesjonalnej pomocy. Pamiętajmy, że długotrwałe napięcie nie służy nikomu i może doprowadzić do poważnych problemów zdrowotnych, które ciężko będzie nam pokonać.